@uzbyuksalish

Telegram

@uzbyuksalish

A`ZO BO`LISH

Futbol maydonidan tashqaridagi muvaffaqiyat: O‘zbekiston tarixida yangi sahifa

 2026-07-19 18:05:56   |     Просмотров: 1521

Bugungi dunyoda futbol shunchaki sport emas. U millionlab insonlarni birlashtiradigan, davlatlarni dunyoga tanitadigan va xalqlarning kayfiyatiga ta’sir ko‘rsatadigan ulkan ijtimoiy hodisaga aylangan. Ba’zan futbol maydonida erishilgan bitta g‘alaba mamlakat haqida yillar davomida shakllanadigan tasavvurni bir necha kun ichida o‘zgartirishi mumkin. O‘zbekiston milliy terma jamoasining tarixda ilk bor futbol bo‘yicha jahon chempionatiga chiqishi ham aynan shunday voqea bo‘ldi.

Bu oddiy sport natijasi emas. Bu — uzoq yillar kutilgan orzuning ro‘yobga chiqishi, milliy futbol tarixida yangi sahifaning ochilishi va O‘zbekistonning dunyo sport maydonidagi o‘rni mustahkamlanayotganining yorqin ifodasidir.

Eng muhimi, mustaqil O‘zbekiston tarixida ilk bor mamlakatimiz dunyodagi eng yirik futbol musobaqasida o‘zini namoyon etish imkoniyatiga ega bo‘ldi.

Demak, gap faqat futbol haqida emas.

Gap — milliy g‘urur, xalqaro nufuz, inson kapitali, yoshlarning imkoniyatlari va mamlakatning zamonaviy qiyofasi haqida bormoqda.

Mustaqillikning 35 yilligiga munosib tarixiy natija

Mazkur tarixiy voqea O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining 35 yilligini nishonlashga tayyorgarlik davri bilan bir vaqtga to‘g‘ri kelgani unga yanada chuqur ramziy ma’no bag‘ishlaydi.

Tarix uchun 35 yil juda katta davr emas. Biroq shu qisqa vaqt ichida O‘zbekiston iqtisodiyot, ta’lim, ilm-fan, madaniyat, yoshlar siyosati va sport sohalarida sezilarli o‘zgarishlarni boshdan kechirdi.

Shu nuqtayi nazardan qaraganda, milliy terma jamoaning jahon chempionatiga yo‘l olishi tasodifiy muvaffaqiyat emas. Aksincha, bu — yoshlarni qo‘llab-quvvatlash, sport infratuzilmasini rivojlantirish, professional sportchilarni tayyorlash va inson salohiyatiga sarmoya kiritish siyosatining mantiqiy natijasidir.

Albatta, futbol maydonidagi muvaffaqiyatni faqat bir omil bilan izohlab bo‘lmaydi. Buning ortida murabbiylar mehnati, futbolchilarning matonati, yoshlar futboli tizimi, muxlislarning ishonchi va davlat tomonidan yaratilgan imkoniyatlar turibdi.

Biroq natija aniq: O‘zbekiston jahon futbol xaritasiga chiqdi.

Sport — zamonaviy diplomatiyaning kuchli vositasi

Bugungi xalqaro munosabatlarda davlatlarning nufuzi faqat iqtisodiy qudrat, tabiiy boyliklar yoki siyosiy ta’sir bilan belgilanmaydi. Mamlakatlar o‘z madaniyati, san’ati, ilm-fani va sportdagi yutuqlari orqali ham dunyoga taniladi.

Shu sababli sport tobora ko‘proq jamoatchilik diplomatiyasi va davlatning “yumshoq kuchi” vositasiga aylanmoqda.

Yirik xalqaro musobaqalarda milliy terma jamoaning ishtiroki mamlakat nomini millionlab insonlarga tanitadi. Futbolchilar esa ayrim hollarda elchilar va diplomatlar bajara olmaydigan vazifani bajaradi: ular mamlakat haqida iliq taassurot uyg‘otadi, uning bayrog‘i va ramzlarini butun dunyoga namoyish etadi.

Ayniqsa, futbol kabi global sport turida ishtirok etish davlatning xalqaro tanilish darajasini keskin oshiradi. Chunki jahon chempionatini nafaqat doimiy futbol muxlislari, balki turli yosh, millat va ijtimoiy qatlam vakillari ham kuzatadi.

Shu ma’noda, O‘zbekiston terma jamoasining jahon chempionatiga chiqishi — mamlakatning xalqaro imijini mustahkamlash uchun noyob imkoniyatdir.

Bu imkoniyat futbol maydonidagi 90 daqiqa bilan cheklanmaydi. U turizm, madaniyat, iqtisodiy hamkorlik, investitsiyaviy jozibadorlik va xalqaro aloqalarga ham bilvosita ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

382 millionlik ehtimoliy auditoriya nimani anglatadi?

Xorijiy sport nashrlarida e’lon qilingan ayrim baholarga ko‘ra, O‘zbekiston milliy terma jamoasining ehtimoliy muxlislar auditoriyasi 382 million kishiga yetishi mumkin.

Bu auditoriya faqat O‘zbekiston aholisi bilan cheklanmaydi. Unga Markaziy Osiyo davlatlari, turkiy dunyo, MDH mamlakatlari aholisi hamda xorijda yashayotgan vatandoshlarimiz kiritiladi.

Albatta, bu raqamni mutlaq va o‘zgarmas ko‘rsatkich sifatida emas, balki O‘zbekiston futboliga bo‘lgan ehtimoliy xalqaro qiziqishning ko‘lami sifatida tushunish to‘g‘riroq.

Ammo shuning o‘ziyoq muhim haqiqatni ko‘rsatadi: O‘zbekiston terma jamoasining muvaffaqiyati faqat bir mamlakat doirasidagi voqea bo‘lib qolmadi.

U butun Markaziy Osiyo uchun katta sport hodisasiga aylandi.

Darhaqiqat, mintaqa davlatlarini ko‘p asrlik tarix, mushtarak madaniyat, o‘xshash qadriyatlar va yaqin insoniy aloqalar bog‘lab turadi. Shu bois bir mamlakatning sportdagi yutug‘i ko‘pincha qo‘shni xalqlar tomonidan ham samimiy qabul qilinadi.

O‘zbekistonning jahon chempionatiga chiqishi ham mintaqada umumiy quvonch va o‘zaro faxr tuyg‘usini kuchaytirdi.

Eldor Shomurodov — bir avlod orzusining timsoli

Mazkur tarixiy yo‘lda milliy terma jamoa sardori Eldor Shomurodov alohida o‘rin egallaydi.

U bugun shunchaki jamoa hujumchisi yoki sardori emas. Eldor Shomurodov — zamonaviy o‘zbek futbolining eng taniqli vakillaridan biri, yosh futbolchilar uchun namuna va katta maqsadlarga erishish mumkinligini ko‘rsatgan sportchidir.

U milliy terma jamoa safida 90 ta uchrashuvda 44 ta gol urib, o‘zbek futboli tarixidagi eng yaxshi to‘purar sifatida qayd etilgan.

Ammo raqamlar uning jamoa uchun ahamiyatini to‘liq ochib bera olmaydi.

Sardorlik — faqat maydonga birinchi bo‘lib chiqish yoki qo‘lda bog‘ich bilan o‘ynash emas. Sardor jamoaning ruhiy tayanchi, eng og‘ir vaziyatlarda mas’uliyatni o‘z zimmasiga oladigan va boshqalarni ortidan ergashtira oladigan yetakchidir.

Aynan Eldor Shomurodov sardorligida O‘zbekiston terma jamoasi ko‘p o‘n yillardan buyon kutilgan maqsadga erishdi.

Shu jihatdan, uning nomi nafaqat futbol statistikasi, balki O‘zbekiston sport tarixining muhim sahifasi bilan bog‘landi.

Bir golning xalqaro e’tirofi

O‘zbekistonlik futbolchilarning individual mahorati ham xalqaro miqyosda e’tirof etilgani alohida ahamiyatga ega.

Eldor Shomurodovning Kongo Demokratik Respublikasi terma jamoasi darvozasiga urgan goli FIFA rasmiy saytida o‘tkazilgan ovoz berish yakunlariga ko‘ra, guruh bosqichining eng chiroyli goli deb topildi. U 36 foiz ovoz olib, jahon futbolining taniqli yulduzlari tomonidan urilgan gollarni ortda qoldirdi.

Bir qarashda, bu turnir doirasidagi navbatdagi individual mukofotdek tuyulishi mumkin.

Aslida esa uning ramziy ahamiyati ancha katta.

Chunki jahon chempionati kabi kuchli raqobat hukm suradigan maydonda o‘zbekistonlik futbolchining goli dunyo muxlislari tomonidan eng yaxshi deb topilishi — milliy futbolimizning xalqaro darajada e’tirof etilayotganini anglatadi.

Demak, O‘zbekiston turnirda shunchaki ishtirok etib qolmadi. U o‘z o‘yini, futbolchilari va yorqin lahzalari bilan jahon futboli xotirasida iz qoldira oldi.

Markaziy Osiyoni birlashtirgan muvaffaqiyat

So‘nggi yillarda Markaziy Osiyoda mintaqaviy hamkorlikning yangi muhiti shakllanmoqda. Davlatlar o‘rtasida siyosiy muloqot faollashib, iqtisodiy, transport, ta’lim va madaniy loyihalar rivojlanmoqda.

Bunday sharoitda sport ham xalqlarni yaqinlashtiruvchi muhim maydonga aylanmoqda.

O‘zbekiston terma jamoasi uchun qo‘shni davlatlar aholisi, turkiy xalqlar vakillari va xorijda istiqomat qilayotgan ko‘plab vatandoshlarimizning muxlislik qilgani bejiz emas.

Chunki sportda hissiyotlar tabiiy va samimiy bo‘ladi. Muxlis jamoani qo‘llab-quvvatlashdan oldin uzoq siyosiy tahlil qilmaydi. U futbolchilarning harakati, kurashi va g‘alabaga bo‘lgan ishonchini ko‘radi.

Shu bois futbol ba’zan rasmiy bayonotlar, siyosiy uchrashuvlar yoki diplomatik tashabbuslardan ham tezroq xalqlarni birlashtirishi mumkin.

Milliy terma jamoa atrofida shakllangan bunday birdamlik Markaziy Osiyoning umumiy sport ruhi va mintaqaviy o‘zligini yanada mustahkamlaydi.

Bu esa kelgusida qo‘shma sport loyihalari, yoshlar almashinuvi, mintaqaviy musobaqalar va futbol infratuzilmasini birgalikda rivojlantirish uchun ham yangi imkoniyatlar yaratishi mumkin.

Davlatni dunyoga uning insonlari tanitadi

Bugungi kunda mamlakatning xalqaro nufuzi ko‘p jihatdan uning fuqarolari erishayotgan natijalar bilan belgilanadi.

Davlatni dunyoga faqat siyosiy rahbarlar yoki rasmiy delegatsiyalar tanitmaydi. Uni olimlar, san’atkorlar, shifokorlar, tadbirkorlar, yosh iste’dodlar va sportchilar ham namoyon etadi.

Shu ma’noda, inson kapitali milliy raqobatbardoshlikning asosiy omillaridan biriga aylandi.

Sportdagi g‘alaba esa inson salohiyatining eng yorqin va ta’sirchan namoyishlaridan biridir. Chunki millionlab yoshlar sportchining yutug‘ini ko‘rib, o‘z kelajagini tasavvur qiladi.

Bugun O‘zbekistonning chekka hududlaridagi bir bola Eldor Shomurodov yoki milliy terma jamoaning boshqa futbolchilarini ko‘rib, katta futbolni orzu qilishi mumkin.

Ertaga esa aynan shu orzu yangi chempion, yangi rekord yoki yangi tarixiy g‘alabaga aylanishi ehtimoldan xoli emas.

Shu sababli jahon chempionatiga chiqishning eng muhim natijasi faqat turnirdagi ishtirok emas. Uning eng katta qiymati — yangi avlodga berayotgan ishonch va ilhomdir.

Bu cho‘qqi emas, yangi yo‘lning boshlanishi

Albatta, jahon chempionatiga chiqish ulkan natija. Biroq bu bilan barcha maqsadlarga erishildi, deb bo‘lmaydi.

Aksincha, tarixiy muvaffaqiyat yangi vazifalarni ham kun tartibiga olib chiqadi.

Endi bolalar va o‘smirlar futbolini yanada rivojlantirish, professional klublar faoliyatini kuchaytirish, zamonaviy murabbiylar maktabini shakllantirish va iste’dodli yoshlarni tizimli qo‘llab-quvvatlash zarur.

Shuningdek, futbol infratuzilmasining faqat yirik shaharlarda emas, balki barcha hududlarda rivojlanishi muhim. Chunki katta iste’dod qayerda tug‘ilishini oldindan bilib bo‘lmaydi.

Ba’zan kelajak chempioni zamonaviy stadionda emas, oddiy mahalla maydonchasida ilk qadamlarini tashlaydi.

Demak, tarixiy natijani barqaror tizimga aylantirish uchun bugungi muvaffaqiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish lozim.

Xulosa o‘rnida

O‘zbekiston milliy terma jamoasining jahon chempionatiga chiqishi — futboldan ham ulug‘roq voqeadir.

Bu muvaffaqiyat xalqning ko‘p yillik orzusi, futbolchilarning mashaqqatli mehnati va mamlakatning xalqaro maydondagi yangi qiyofasi bilan bog‘liq.

U O‘zbekiston bayrog‘ini jahon stadionlariga olib chiqdi, millionlab insonlarni yagona maqsad atrofida birlashtirdi va yangi avlodga katta orzu qilish mumkinligini ko‘rsatdi.

Eng asosiysi, bu voqea mamlakatning dunyoga faqat iqtisodiy yoki siyosiy islohotlar orqali emas, balki o‘z insonlari, iste’dodlari va g‘alabalari orqali ham tanilayotganini namoyon etdi.

Shu nuqtayi nazardan qaraganda, jahon chempionatiga chiqish yakuniy manzil emas.

Bu — yangi mas’uliyat, yangi imkoniyatlar va yangi marralar sari qo‘yilgan ilk katta qadamdir.

Chunki bugun guvohi bo‘lganimiz tarix, aslida, endigina boshlanmoqda.

Zulfiya Tolibovna Hamidova
siyosiy fanlar nomzodi, dotsent
Central Asian University departamenti rahbari